In Polen lag een sjtetl door Max Gross

 

Verscholen in Polen ligt Kreskol, goed afgeschermd van de buitenwereld. De enige bezoekers zijn de jaarlijks terugkerende zigeuners die wat handel drijven. Verder is het stadje volledig zelfvoorzienend. Maar ook volledig onwetend over wat zich in de rest van de wereld afspeelt.

Er wonen zo'n 2000 Joden in Kreskol. De stad wordt geleid door rabbijn Sokolow en rabbijn Katznelson en het beet dien (de rabbinale rechtbank). Pesje Rosenthal wordt uitgehuwelijkt aan Jisjmoël Lindauer, een huwelijk dat niet lang stand houdt. Pesje loopt weg, zelfs uit de stad, maar ook Jisjmoël is ineens onvindbaar. Stadgenoten vrezen een moordpartij, echter is er al in geen 111 jaar nog een moord gepleegd.

Er wordt besloten dat Jankl Lewinkopf, wees en bakkersknecht, te paard naar Smolskie moet rijden om hulp te halen. Toevallig komen net de zigeuners langs en zij beloven dat ze Jankl veilig zullen afleveren in Smolskie. Onderweg komen ze het normale verkeer tegen, alleen had Jankl nog nooit een auto gezien. Als de zigeuners hem afzetten in het stadje, geven ze hem hun telefoonnummer. Hij heeft geen idee wat het is. Alle mensen die hij tegenkomt zijn gojim (niet-Joods). 

Hij herinnert zich zijn opdracht en gaat op zoek naar een politiebureau. Alleen spreken ze daar allemaal Pools en zijn kennis van die taal is minimaal. Niemand spreekt Jiddisch, niemand snapt zijn vragen. Mensen snappen hem niet, hij snapt de mensen niet en hij wordt bang van ze. Zo komt hij al rennend onder een BMW terecht en in het ziekenhuis. Daar belandt hij op de afdeling psychiatrie, nadat men de perkamentrol die hij vanuit Kreskol had meegenomen had gelezen. Die man is gek. Jankl beantwoordt alle vragen, ook waar hij vandaan komt: Kreskol. 

Er bestaat geen plaats die Kreskol heet. En weet hij wie Pol Pot is, of Stalin, Churchill dan? Kent hij Trump? De psychologen staan voor een raadsel. Uiteindelijk vertellen ze hem voorzichtig over de Tweede Wereldoorlog. 

Drie maanden later komt er een 'zegewagen' het stadje binnenvliegen. Uit de helikopter stapt een man met witte baard, maar ook Jankl. De jongeren uit het stadje noemen de man met baard de Messias, maar Jankl verstoort die droom. Hoe had Kreskol de Messias kunnen missen? Het einde der tijden was wel degelijk al geweest, er waren gruwelijke rampen geweest die de hele wereld vernietigd hadden. Jankl legt uit dat Duitsland de oorlog begonnen was met het doel om ieder Jood in Europa te vernietigen. Die oorlog was bijna succesvol geëindigd, alle sjtetls in Polen zijn vernietigd... op Kreskol na.

De man met baard blijkt een ambtenaar uit Smolskie te zijn, Kreskol bestaat dus echt. Ook journalisten landen nu in het stadje. Jankl wil wel weer weg en besluit met twee journalisten in een helikoper Kreskol te verlaten. Hij raakt bevriend met één van de journalisten en trekt bij hem in. Deze man neemt hem mee naar een bordeel... waar hij Pesje tegenkomt. 

Pesje en Jankl zien elkaar wel zitten, maar daar is de hoerenmadam het niet mee eens. Pesje wordt naar een andere stad overgebracht en Jankl gaat op zoek. Vele hoofdstukken later (die allemaal heel vermakelijk zijn om te lezen) komt hij, tegenover het huis waar hij Pesje vermoedt, ineens Jisjmoël tegen in een café. Hij vraagt zich af wat die daar doet en volgt hem. Jisjmoël steekt het bordeel in de fik en Jankl weet nog net op tijd iedereen te waarschuwen. 

Intussen stond Kreskol even op de kaart van Polen, maar door gekonkel verdwijnt het net zo hard weer de vergetelheid in.

Het boek staat vol met Jiddische woorden, het scheelt als je er een paar kent. Het is met veel humor geschreven. Een kritische blik op hoe snel de modernisering heeft plaatsgevonden. Leuk om te vergelijken met de huidige tijd (AI is eng, o ja? weet je wát pas eng is?). 

De spiegel van Merlijn - Dennis Herman

Leer een stukje geschiedenis op een leuke manier.

Je komt een spiegel tegen… en valt erdoorheen. Geen duizend stukjes, maar wel duizenden maanden terug in de tijd. Terug naar 1574, de spannende tijd rond het ontzet van Leiden.

Dennis Herman schreef er een toegankelijk boek voor de jeugd over. Heerlijk zoals moderne technologie (de iPhone) zijn werk doet in de Middeleeuwen. Dit is nog eens zoals ik vroeger geschiedenis had willen krijgen. Geen saaie opsommingen, een avontuur zoals het - in mijn ogen - had kunnen gebeuren.

Hailey, Lorna en Jake staan ineens oog in oog met de Spaanse vijand, maar ook met de kinderen uit die tijd. Als vrienden weten ze zich staande te houden en maken het Ontzet van Leiden mee. Haring en wittebrood, na het lezen van dit boek weet je waarom.

En niemand weet waarom door Motell Rijnen

Vera en Saskia, een twee-eiige tweeling, ontvangen op hun 40ste verjaardag een brief van hun vader waarin hij schrijft dat hij van ze houdt, dat ook hun moeder altijd van ze gehouden heeft - ook al stierf ze toen de meisjes 2 jaar waren. Hun vader was enkele maanden daarvoor overleden.

Het laat Vera niet los en ze gaat op zoek naar haar echte moeder. 

Een boek vol flashbacks, ook een boek dat vol staat met fouten. 

* Hannah, die sinds mijn vijfde mijn nieuwe moeder is...
* 3 jaar na het overlijden van hun moeder Myrna wordt Hannah hun nieuwe moeder...

De tweeling was dus 2 toen hun moeder overleed. Hun moeder werd bezwangerd op haar 21e verjaardag. Je mag dan aannemen dat ze 9 maanden later beviel van de tweeling, nog steeds 21 jaar oud. Hoe kan ze dan 25 zijn als ze sterft?

Dan heb ik het verder nog niet over de schoonheidsfoutjes, een redacteur had heel wat kunnen rechtzetten. Echt jammer!

Verder lees je het boek wel in één ruk uit, wat dat betreft: het pakt wel. Alles wat ik meer zou schrijven betekent dat ik de inhoud van het boek moet gaan prijsgeven. Ik raad dan aan het zelf te lezen.  

Op Hebban lees ik een voorproefje. De fouten stapelen zich op.

* Vera had een gelukkige jeugd, met tweelingzus Carla, stiefmoeder Hannah en haar vader.

Haar tweelingzus heet Saskia. Carla is een tante, de zus van Myrna.

* ze krijgt een zwangerschapssyndroom.

Nergens in het boek wordt dit vermeld, wel dat ze verschillende medicijnen gebruikt om haar depressies te lijf te gaan. 

Hierop inhakend: ze zou op eigen houtje lithium gebruikt hebben - ook 40 jaar geleden was dit alleen op recept verkrijgbaar.

Ik kende het boek 2 sterren toe, puur omdat het makkelijk leest (als je over fouten heen kunt lezen).

Darwin in de achtertuin door Menno Schilthuizen

Als er één boek is dat ik verslind, is dit het wel. Het leest heerlijk weg… maar dan wel in delen want ik word steeds afgeleid. Ik installeer apps en registreer apps die ik tot nu toe alleen zonder registratie gebruikte (ObsIdentify - aanrader!). Ik bezoek naar aanleiding van dit boek steden (Leiden en Den Bosch, laatste om de onderaardse gangen waarvan ik het bestaan al wist), maar vooral ook mijn eigen achtertuin. 

Darwin in de achtertuin is geen gewoon leesboek, althans niet voor mij. Geschiedenis, biologie, wetenschap, het is allemaal samengevat in een zeer leesbaar manuscript. Ik weet zeker dat ik het nog vaak ter hand zal nemen. Niet dat ik zelf insecten zal gaan prepareren, wel om de wijsheid die ik eruit haalde.

Met enorm veel dank aan Atlas Contact en de Club van Echte Lezers. Dit is een parel eerste klas. Ik wilde eerst enkele citaten opnemen, ik heb besloten dit niet te doen. Lees het boek gewoon zelf, je zult genieten.

Sprokkelaars door Mira Aluç

Zes maanden... zes maanden uit het leven van Jong, zijn echte naam wordt nergens vernoemd (of ik was zó door het boek gegrepen dat ik eroverheen las).

Slechts zes maanden, maar het verhaal is zó indrukwekkend, er gebeurt zóveel en tegelijkertijd zo weinig. 

Het verhaal van 10 jaar terug, net afgestudeerd en een soort sabbatical omdat je ook niet weet wat je anders moet doen. 

Van de eerste tot de laatste regel heb ik genoten van de eenvoud waarmee het verhaal verteld werd. 

Sprokkelaars zijn de mooiste mensen. Mensen die 'met al hun kracht en tekortkomingen hun bestaansrecht bijeensprokkelden'. 

Met dank aan Atlas Contact dat ik namens de Club van Echte Lezers dit boek mocht lezen.

Drie vrienden, een huis (en een klusjesman) door Astrid Harrewijn

Officieel een feelgood, ik vind het gewoon een grappig boek. Wat als Vincent van Gogh... en dan door de ogen van een - nieuwe, niet geheel geaccepteerde - conservator van het Van Goghmuseum. Het museum dat moet opknokken tegen het Rijks en het Stedelijk. Het museum dat nét niet helemaal uit de verf komt, totdat er een stukje verf van een schilderij geschraapt wordt.

Daartussendoor de heerlijke belevenissen van 2 zussen, een oude studievriend en een klusjesman met logge hond. Een moeder die niemand wil hebben en een ex die stukken minder zielig is als hij doet voorkomen. 

Hoe word je gelukkig in Amsterdam? Of kun je toch maar beter gelukkig worden in Parijs? 

Noor is gewoon de ideale dochter, alleen denken haar moeder en vriend daar anders over. De zussen weten precies hoe ze niet samen naar verjaardagen hoeven te gaan (Kiki heeft het gewoon te druk), of misschien toch wel, maar dan komen ze pas tegen middernacht aan.

Kiki (probeert de werken van Jeff Koons naar het Stedelijk te krijgen), Joost (werkt als adviseur bij het Rijksmuseum) en Noor gaan samen in een jaren 70 pand op de Herengracht wonen. De klusjesman (met hond Meneer Janssen) weet op een perfecte manier het stereotype klusjesman te zijn die dan weer hier, dan weer daar, tussendoor een klus moet opknappen.

Er is één afspraak: er wordt niet gepraat over het werk. Noor krijgt adviezen van Kiki als ze besluit haar 18-jaar-lange relatie met Ewald te verbreken. Ga léven, heb een doel en plan met structuur. Na een onenightstand is Noor ervan overtuigd dat dit toch niet bij haar past.  

De corrupte kunstwereld, of in ieder geval de stromannen, sijpelen door het boek alsof het dagelijkse kost is om vervalsingen te maken en deze dan in musea te hangen.

Kortom, een hilarisch boek dat ik snel achter elkaar uitlas, als dwarsligger.

Waanzin - Lionel Shriver

 

Lees en huiver... vooral als je erachter komt in welke tijd het boek zich afspeelt. Een knap staaltje waanzin, die gelukkig geen waarheid is, alhoewel?

Als je gewend bent om in hokjes te denken, mensen in te delen in slim/minder slim/niet zo slim... dan moet je dit boek maar eens lezen. Er bestaat niet zoiets als slimme en/of domme mensen.

De waanzin begint pas echt als je dus continu op je woorden moet letten. Als je naar een soort 'heropvoedingstraining' wordt gestuurd om te leren welke woorden je 'beter' kunt gebruiken.

Geestelijke Gelijkwaardigheid, het klinkt misschien in eerste instantie wel aanlokkelijk. Maar waar blijft de unieke mens? 

Behalve een, op vele momenten, hilarische beschrijving, maar tegelijkertijd het besef dat dit wel héél eng is, schrijft Lionel Shriver ook best serieus over de politieke misstanden. Het is maar aan wiens kant je staat (ik neig enorm naar de zelfstandigheid van Pearson).

Uiteindelijk is het een periode, een tijdperk dat ook weer afgesloten wordt. 

Je wordt meegesleurd in het boek, dusdanig dat ik er veel langer over deed om het helemaal te lezen dan ik in eerste instantie dacht. Er waren momenten dat ik echt niet even verder kon lezen. Met dank aan de Club van Echte Lezers dat ik dit toch uitgelezen heb.