Lázár - Nelio Biedermann

Met enorm veel dank aan de Club van Echte Lezers mocht ik het exclusief ongecorrigeerde vooruitexemplaar van het boek Lázár lezen.

De omslag doet al vermoeden dat dit een rijk boek gaat zijn. 

Een zeer bijzondere roman, niet alleen weet Nelio Biedermann het totale leven van Lajos van Lázár prachtig weer te geven, hij doet dit ook nog eens met de meest mooie zinnen. Soms lijkt het alsof je een stuk poëzie leest, maar dan in boekvorm. 

Een bijzondere plek in het boek krijgt hoofdstuk 13. Eén hoofdstuk, één alinea, één zin - van 2 pagina's lang en het verveelt geen seconde.

Mensen worden dusdanig getypeerd dat je meteen een gezicht voor je hebt: 'Deze vrouw was zoiets als een leeftijdloze heks die de taal van de Romeinen vermoedelijk beheerste omdat ze zelf dat tijdperk had meegemaakt.'

Buitenechtelijke relaties worden beschreven alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Het is maar goed dat het boek ingedeeld is in fasen zodat je nog een klein beetje weet in welk jaartal je je ongeveer bevindt. Lajos trouwt met Lilly en ze krijgen een zoon István, die Pista genoemd wordt. Binnen één hoofdstuk wordt hij geboren en groeit hij op tot een jongen die met schaduwen praat. En toch leest dit heel natuurlijk. Enkele jaren later wordt Eva geboren.

Het sterfproces van Lajos' ouders wordt nauwkeurig beschreven, later wordt er op een aparte manier op teruggekeken: Mária von Lázár pleegde zelfmoord door verdrinking, zijn vader Sándor dronk teveel, viel van de trap en stierf aan een schedelbasisfractuur.

Als Pista naar de middelbare school gaat wordt hij verliefd op Matilda. Dit begint volkomen onschuldig met briefjes over en weer. Maar op een dag brengt hij haar hoffelijk thuis. Helaas keek haar moeder uit het raam. Matilda hoorde 'het rinkelen van de ijsblokjes in de keel van haar moeder' niet, maar ze kreeg wel meteen huisarrest. Dora, de huishoudster, haalt haar op van school. Er is geen kans meer dat ze elkaar treffen. Totdat Dora over haar hart strijkt en het stel enkele minuten respijt geeft.

De oorlog breekt uit, Lajos is 27 jaar oud. Hij wordt opgeroepen. Pista had maling aan alles wat met grens en oorlog te maken had, als hij Matilda maar weer kon zien. Het gezin reist, zoals alle aristocraten in die tijd, tussen het kasteel en het zomerverblijf. Alleen nu blijven ze in de stad. Lilly trekt op een gegeven moment met de kinderen naar het boskasteel. Daar neemt een benedictijn zijn intrek, in feite duikt hij onder in het boskasteel. Maar hij heeft genoeg vrijheid om in het bos rond te lopen.

De meeste hoofdstukken hebben lange alinea's, daarom valt hoofdstuk 33 meteen op. Korte alinea's, soms maar één zin: Lajos hield zich bezig met organisatorische zaken. En zo wordt een groot deel van de Tweede Wereldoorlog op 3 pagina's weergegeven. 

Als de oorlog voorbij is, haar Pista op zoek naar Matilda. Na lange omzwervingen door de stad treft hij Dora. Ze vertelt hem dat de familie is neergeschoten. 

In 1948 nemen de communisten de macht over in Hongarije. Het boskasteel wordt onteigend. Alle landerijen (en dus inkomsten) komen aan de staat. Alles moesten ze achterlaten, ze kregen een uur om het hoognodige te pakken. Juwelen moesten achterblijven. Lajos slikt de zegelring in.

In de nazomer van 1953 mocht de adel terugkeren naar de stad. Door de onteigening is er echter geen huis om naar terug te keren, de familie Lázár huurt een woning die nog te klein is om als woning aangemerkt te worden. Pista slaapt in de keuken, Eva op een slaapbank in de tussenkamer. Lajos wordt steeds herinnerd aan zijn daden tijdens de Tweede Wereldoorlog en dit maakt hem depressief. Lilly trekt hem er doorheen. 

Pista debatteert met de andere jongeren in De Kelder. Eva luistert toe. Hij wordt opgeroepen voor dienst. Omdat hij van adel is moet hij in de mijnen werken. Daar ontmoet hij Ákos. Hij neemt hem mee naar de bijeenkomsten. Op een avond neemt Ákos Eva mee naar zijn kamer. Hij verkracht haar. Eva komt haar slaapbank niet meer af. Ze kijkt naar het schilderij van Maria en constateert dat zij met haar 'leugen over het goddelijke kind' de gevolgen van een verkrachting had verdoezeld.

Uiteindelijk besluit Pista samen met Eva te vluchten naar Zwitserland. Janos en Lilly blijven achter. 'Voor dat soort dingen zijn wij te oud'.

Ik hoop van ganser harte dat Nelio Biedermann het schrijven niet opgeeft. Dit boek leest zoals geen enkel boek me ooit getroffen heeft.