In de schaduw - Liz Nugent

Een boek dat zich grotendeels op bekend terrein afspeelt - Cabinteely in Zuid Dublin, daar waar de grotere villa's staan. Natuurlijk speelt het geheel zich op een fictief grondgebied af. 

De hoofdstukken zijn verdeeld naar de vertellers. Het begin met Lydia, een ietwat wereldvreemde vrouw die haar geboortehuis Avalon erft van haar vader. Ze heeft in haar leven slechts 10 maanden elders gewoond, en dat nog niet eens vrijwillig.

Lydia is getrouwd met de gerenommeerde rechter Andrew en ze hebben een zoon Laurence. Meteen in het eerste hoofdstuk vermoorden Lydia en Andrew een aan heroïne verslaafde vrouw, Annie.

Karen is een gewoon meisje uit Dublin, zoals er duizenden zijn, de arbeidersklasse. Ze werkt in een stomerij. Daar ontmoet je mensen die geld hebben om hun kleding te laten stomen. Haar zus Annie is op haar 16e naar het St. John's gestuurd - een tehuis voor 'gevallen meisjes'. Ze bevalt daar van een dochtertje, dat ze moet afstaan. Ze keert terug, krijgt weer ruzie met haar pa en gaat op zichzelf wonen. Ze leeft van een uitkering. Op een dag is Annie verdwenen, zonder Karen op de hoogte te stellen.

Laurence vertelt wat hij toevallig opvangt als een agent aan de deur komt vragen naar de auto van zijn vader. Deze is meermaals gesignaleerd in de buurt van Annie's huis. Op de avond van de moord is hij naar een vriendinnetje thuis geweest. Hij weet dat zijn vader niet thuis was toen hij zelf thuiskwam en hoort hoe zijn vader liegt tegen de agent. 

Lydia doet alles wat in haar macht ligt om haar zoon te beschermen. Andrew begraaft Annie in de achtertuin. Er is niemand die ooit op hun terrein komt. Andrew doet alles om het Lydia naar de zin te maken, maar hiervoor heeft hij grote sommen geld aan zijn accountant en golfpartner Paddy Carey gegeven om te beleggen. Paddy is ermee vandoor gegaan en ze leven op de rand van de afgrond.

Laurence houdt zichzelf in leven door enorme hoeveelheden eten naar binnen te werken. Dat hij gepest wordt vanwege zijn omvang betekent alleen maar dat hij met weinig anderen buiten zijn ouders contact heeft. Maar er is één meisje dat hem wel uitnodigt, juist op de avond van de moord.

Enkele weken later overlijdt Andrew aan een hartstilstand.

Zonder al te veel details kwijt te spelen, kabbelen de eerste 23 hoofdstukken rustig door. Laurence maakt kennis met Karen en het stel wordt verliefd. Dit valt niet bepaald in goede aarde bij Lydia, zij wil haar zoon voor zichzelf. 

En net als je denkt dat je weet hoe het zal eindigen (maar dat was waarschijnlijk té voorspellend), komt het plot tevoorschijn. En dat zorgt ervoor dat dit boek ineens naar 5 sterren stijgt. 

Mayim door Mayim Kolder en Marcel Kolder

Mayim
levend water, zo heet ik, zo ben ik

Wat een bijzondere autobiografische roman. Een roman die afrekent met 'ik ben zielig want ik zit in een rolstoel'. Of met 'ik ben achterlijk, want ik ben spastisch'. 

Mayim laat al vroeg van haar horen, zelfs nog voordat ze geboren wordt. Ze treft het: haar ouders laten zich niet omver praten, ze laten Mayim weten dat ze welkom is, op ieder uur, iedere seconde van de dag.

Mayim vertelt haar verhaal met enorm veel humor. Enige zelfspot is haar niet vreemd. Ze geeft een inkijkje in haar leven waar menigeen nog wat van kan leren. En ze stelt vragen. Zoals die keer dat ze in Venetië waren en ze zich afvraagt of er in de Middeleeuwen geen gehandicapten waren. Al die trappen!

Dit soort vragen zijn leuk, ik ga zoeken, In de Middeleeuwen hadden de trappen in Venetië nog geen treden. Dat zou te onhandig geweest zijn voor de vele karren. Gehandicapten werden vaak gedragen op de rug van een familielid. 

Regelmatig trekt Mayim je mee de natuur in. Welke invloed heeft een boom voor je huis? Niet alleen de schaduw, maar ook de rust. 

Ze geeft ook diverse inkijkjes in de bureaucratie van regeltjes, en het al dan niet opvolgen van diezelfde regeltjes. Waar loop (sorry, rijd) je allemaal wel niet tegenop als je met een handicap door het leven gaat. 

Uit het hele boek straalt een diep respect voor haar ouders Michelle en Marcel, en haar broer Machiel. Zij helpen haar op weg en door de nacht. Het is toch niet voor te stellen dat je niet zelfstandig kunt keren van de ene op de andere zij?

Cultuur, architectuur, aandacht voor anderen... dank je wel voor jouw inkijkje in je eigen leven, Mayim.

Maar waar blijft de auteur Marcel Kolder dan? Mayim kan uitstekend voor zichzelf spreken, maar het opschrijven duurt wat langer. Chapeau hoe Marcel zelfs de grapjes over hemzelf gewoon weergeeft.

Danswoede door Vincent Merjenberg

 

Een roman die door je hoofd danst, je wilt even afstand nemen, maar de dans gaat door.

Meermaals besloot ik dat ik het boek even weg moest leggen, maar evenzo vaak las ik weer verder. Voor mij is dit een geniale roman. Het is het verhaal van Elias, steeds door hemzelf verteld, maar Elias is niet altijd dezelfde. Hij is een gespleten persoonlijkheid die naar zichzelf kan kijken alsof hij een ander is.

Elias groeit op met alleen zijn moeder. Wie zijn vader is, kun je uiteindelijk misschien raden. Het is maar de vraag of dat waar is, zoals zoveel in dit boek.

Zijn moeder vertelt hem al op jonge leeftijd dat hij het in zich heeft om te worden zoals zijn grootvader. En dat is precies wat Elias niet wil. Hij leest een boek van professor Encke en zoekt hem op. Hier ontstaat een bijzondere band. De professor nodigt hem bij hem thuis uit, het eerste van vele bezoeken die zullen volgen.

Danswoede, zoals dit in de middeleeuwen bestond, is de leidraad door het hele boek. Dansen tot je er dood bij neervalt. Het is de waanzin waarmee Elias zijn eigen verhaal gaat schrijven, aangespoord door Encke.

Elias is onder de indruk van Amon Encke en zijn vrouw Ea. Hoewel hij Ea zeker in het begin eigenlijk niet spreekt. Als Elias’ moeder overlijdt - en hier zit weer een kronkeling in het verhaal - gaat Elias op straat zwerven. Encke ziet hem, maar spreekt hem niet aan. Hij maakt wel aantekeningen, aan de andere kant van de straat.

Jaren later, wanner Elias inmiddels weer een kamer heeft betrokken, ontvangt hij een dringende brief van Ea. Of hij zo snel mogelijk naar hen toe wil reizen, de professor is stervende. Als Elias aankomt neemt Ea hem mee om de professor te zien. Ze dalen af naar een ijskoude kelder waar Amon op een bed ligt. Hij is te laat. De professor spreekt niet meer. Ea laat hem achter in de kelder.

Elias is niet onbekend met hallucinaties. Soms gebruikt hij daar hulpmiddelen voor, maar de waanzin leidt hem ook gewoon door het leven. Hij beeldt zich in dat hij de professor is: hij schrijft met zijn pen, zit in zijn stoel en projecteert zichzelf volledig in de professor.

Als hij een week bij Ea in huis is, laat ze hem een document lezen waaruit blijkt dat hij slachtoffer was van een experiment, opgezet en uitgevoerd door de professor. Onmiddellijk vervalt hij terug in zijn andere ik, de ik die vertelt over hemzelf. De ik die hem dingen laat doen waarvan je je kunt afvragen of hij ze ook werkelijk deed.

Er worden flashbacks beschreven. Wanneer is zijn moeder echt gestorven? Klopte het wel dat zijn moeder jaren later zijn boek las? Stierf ze – door zijn toedoen – toen hij 14 was, of klopt ook dat niet? En was de professor nou al dood of niet?

“Waanzin was de staat waarin je zelf koos wat waarheid was.”

 

Dank aan de Club van Echte Lezers dat ik deze meesterlijke roman kon lezen.

Hondsdol door Ineke Bouwer

 Dol op honden, of hondsdol? In deze pakkende debuutthriller liggen beide naast elkaar. 

Ik moest er even inkomen, maar toen pakte het verhaal me volledig in. Er zijn twee verhaallijnen: de man die zich aan alle kanten tekortgedaan voelt en de vrouw die een behoorlijk laag zelfbeeld heeft. 

Het verhaal van de man is cursief gedrukt, ergens maakt dit hem herkenbaar, maar het is niet echt nodig. Zijn verhaal is duidelijk anders. Hij voelt zich in de steek gelaten. Op school was hij al anders dan de anderen. Als zijn moeder dan ook nog verslaafd raakt aan de drank - inclusief losse handjes - is het voor hem duidelijk: alleen zijn vader staat aan zijn kant. Helaas maakt die een einde aan zijn leven. Dit tekent de man aan alle kanten, het is zijn drijfveer om te doen wat hij doet.

Tessa is de vrouwelijke hoofdpersoon. Ze is per ongeluk in het showwereldje van de honden terecht gekomen. Ze geniet er vooral van omdat ze al redelijk snel een autoriteit op het gebied van hondenverzorging is. Daarnaast is het voor haar een wereld om haar netwerk uit te breiden.

De honden lopen door het hele boek heen. Sommige overleven het niet (leverworst is dodelijk, een kogel ook). Andere dartelen vrolijk rond. 

De man voelt zich dus miskend. Als eerste moet zijn moeder (die hem slechts geadopteerd heeft) het ontgelden. Dan ontdekt hij wie zijn echte moeder is, verwacht van haar een warm ontvangst, maar komt van de koude kermis thuis. Dan moet zij ook maar van het toneel verdwijnen. 

Tessa is toevallig getuige van de kus die de man uitwisselt met een van de meest gehate hondenfokkers. Ze is verbaasd, maakt een paar foto's vanuit het portiek van een pub, maar besluit dan toch deze foto's weg te gooien. Als blijkt dat deze vrouw vermist wordt, beseft ze dat zij waarschijnlijk de laatste is die haar levend gezien heeft. Ze helpt de politie met een compositietekening.

En dan wordt het boek ineens aantrekkelijk. De spanning wordt opgebouwd, afgewisseld met enkele vleugjes romantiek - wat het thrillergedeelte alleen maar versterkt.

De ontknoping is perfect gevonden (al moet ik toegeven dat ik redelijk snel doorhad wie de dader was).

Het boek wist me te boeien, dusdanig dat ik er m'n nachtrust voor opofferde.

Lázár - Nelio Biedermann

Met enorm veel dank aan de Club van Echte Lezers mocht ik het exclusief ongecorrigeerde vooruitexemplaar van het boek Lázár lezen.

De omslag doet al vermoeden dat dit een rijk boek gaat zijn. 

Een zeer bijzondere roman, niet alleen weet Nelio Biedermann het totale leven van Lajos van Lázár prachtig weer te geven, hij doet dit ook nog eens met de meest mooie zinnen. Soms lijkt het alsof je een stuk poëzie leest, maar dan in boekvorm. 

Een bijzondere plek in het boek krijgt hoofdstuk 13. Eén hoofdstuk, één alinea, één zin - van 2 pagina's lang en het verveelt geen seconde.

Mensen worden dusdanig getypeerd dat je meteen een gezicht voor je hebt: 'Deze vrouw was zoiets als een leeftijdloze heks die de taal van de Romeinen vermoedelijk beheerste omdat ze zelf dat tijdperk had meegemaakt.'

Buitenechtelijke relaties worden beschreven alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Het is maar goed dat het boek ingedeeld is in fasen zodat je nog een klein beetje weet in welk jaartal je je ongeveer bevindt. Lajos trouwt met Lilly en ze krijgen een zoon István, die Pista genoemd wordt. Binnen één hoofdstuk wordt hij geboren en groeit hij op tot een jongen die met schaduwen praat. En toch leest dit heel natuurlijk. Enkele jaren later wordt Eva geboren.

Het sterfproces van Lajos' ouders wordt nauwkeurig beschreven, later wordt er op een aparte manier op teruggekeken: Mária von Lázár pleegde zelfmoord door verdrinking, zijn vader Sándor dronk teveel, viel van de trap en stierf aan een schedelbasisfractuur.

Als Pista naar de middelbare school gaat wordt hij verliefd op Matilda. Dit begint volkomen onschuldig met briefjes over en weer. Maar op een dag brengt hij haar hoffelijk thuis. Helaas keek haar moeder uit het raam. Matilda hoorde 'het rinkelen van de ijsblokjes in de keel van haar moeder' niet, maar ze kreeg wel meteen huisarrest. Dora, de huishoudster, haalt haar op van school. Er is geen kans meer dat ze elkaar treffen. Totdat Dora over haar hart strijkt en het stel enkele minuten respijt geeft.

De oorlog breekt uit, Lajos is 27 jaar oud. Hij wordt opgeroepen. Pista had maling aan alles wat met grens en oorlog te maken had, als hij Matilda maar weer kon zien. Het gezin reist, zoals alle aristocraten in die tijd, tussen het kasteel en het zomerverblijf. Alleen nu blijven ze in de stad. Lilly trekt op een gegeven moment met de kinderen naar het boskasteel. Daar neemt een benedictijn zijn intrek, in feite duikt hij onder in het boskasteel. Maar hij heeft genoeg vrijheid om in het bos rond te lopen.

De meeste hoofdstukken hebben lange alinea's, daarom valt hoofdstuk 33 meteen op. Korte alinea's, soms maar één zin: Lajos hield zich bezig met organisatorische zaken. En zo wordt een groot deel van de Tweede Wereldoorlog op 3 pagina's weergegeven. 

Als de oorlog voorbij is, haar Pista op zoek naar Matilda. Na lange omzwervingen door de stad treft hij Dora. Ze vertelt hem dat de familie is neergeschoten. 

In 1948 nemen de communisten de macht over in Hongarije. Het boskasteel wordt onteigend. Alle landerijen (en dus inkomsten) komen aan de staat. Alles moesten ze achterlaten, ze kregen een uur om het hoognodige te pakken. Juwelen moesten achterblijven. Lajos slikt de zegelring in.

In de nazomer van 1953 mocht de adel terugkeren naar de stad. Door de onteigening is er echter geen huis om naar terug te keren, de familie Lázár huurt een woning die nog te klein is om als woning aangemerkt te worden. Pista slaapt in de keuken, Eva op een slaapbank in de tussenkamer. Lajos wordt steeds herinnerd aan zijn daden tijdens de Tweede Wereldoorlog en dit maakt hem depressief. Lilly trekt hem er doorheen. 

Pista debatteert met de andere jongeren in De Kelder. Eva luistert toe. Hij wordt opgeroepen voor dienst. Omdat hij van adel is moet hij in de mijnen werken. Daar ontmoet hij Ákos. Hij neemt hem mee naar de bijeenkomsten. Op een avond neemt Ákos Eva mee naar zijn kamer. Hij verkracht haar. Eva komt haar slaapbank niet meer af. Ze kijkt naar het schilderij van Maria en constateert dat zij met haar 'leugen over het goddelijke kind' de gevolgen van een verkrachting had verdoezeld.

Uiteindelijk besluit Pista samen met Eva te vluchten naar Zwitserland. Janos en Lilly blijven achter. 'Voor dat soort dingen zijn wij te oud'.

Ik hoop van ganser harte dat Nelio Biedermann het schrijven niet opgeeft. Dit boek leest zoals geen enkel boek me ooit getroffen heeft. 

In Polen lag een sjtetl door Max Gross

 

Verscholen in Polen ligt Kreskol, goed afgeschermd van de buitenwereld. De enige bezoekers zijn de jaarlijks terugkerende zigeuners die wat handel drijven. Verder is het stadje volledig zelfvoorzienend. Maar ook volledig onwetend over wat zich in de rest van de wereld afspeelt.

Er wonen zo'n 2000 Joden in Kreskol. De stad wordt geleid door rabbijn Sokolow en rabbijn Katznelson en het beet dien (de rabbinale rechtbank). Pesje Rosenthal wordt uitgehuwelijkt aan Jisjmoël Lindauer, een huwelijk dat niet lang stand houdt. Pesje loopt weg, zelfs uit de stad, maar ook Jisjmoël is ineens onvindbaar. Stadgenoten vrezen een moordpartij, echter is er al in geen 111 jaar nog een moord gepleegd.

Er wordt besloten dat Jankl Lewinkopf, wees en bakkersknecht, te paard naar Smolskie moet rijden om hulp te halen. Toevallig komen net de zigeuners langs en zij beloven dat ze Jankl veilig zullen afleveren in Smolskie. Onderweg komen ze het normale verkeer tegen, alleen had Jankl nog nooit een auto gezien. Als de zigeuners hem afzetten in het stadje, geven ze hem hun telefoonnummer. Hij heeft geen idee wat het is. Alle mensen die hij tegenkomt zijn gojim (niet-Joods). 

Hij herinnert zich zijn opdracht en gaat op zoek naar een politiebureau. Alleen spreken ze daar allemaal Pools en zijn kennis van die taal is minimaal. Niemand spreekt Jiddisch, niemand snapt zijn vragen. Mensen snappen hem niet, hij snapt de mensen niet en hij wordt bang van ze. Zo komt hij al rennend onder een BMW terecht en in het ziekenhuis. Daar belandt hij op de afdeling psychiatrie, nadat men de perkamentrol die hij vanuit Kreskol had meegenomen had gelezen. Die man is gek. Jankl beantwoordt alle vragen, ook waar hij vandaan komt: Kreskol. 

Er bestaat geen plaats die Kreskol heet. En weet hij wie Pol Pot is, of Stalin, Churchill dan? Kent hij Trump? De psychologen staan voor een raadsel. Uiteindelijk vertellen ze hem voorzichtig over de Tweede Wereldoorlog. 

Drie maanden later komt er een 'zegewagen' het stadje binnenvliegen. Uit de helikopter stapt een man met witte baard, maar ook Jankl. De jongeren uit het stadje noemen de man met baard de Messias, maar Jankl verstoort die droom. Hoe had Kreskol de Messias kunnen missen? Het einde der tijden was wel degelijk al geweest, er waren gruwelijke rampen geweest die de hele wereld vernietigd hadden. Jankl legt uit dat Duitsland de oorlog begonnen was met het doel om ieder Jood in Europa te vernietigen. Die oorlog was bijna succesvol geëindigd, alle sjtetls in Polen zijn vernietigd... op Kreskol na.

De man met baard blijkt een ambtenaar uit Smolskie te zijn, Kreskol bestaat dus echt. Ook journalisten landen nu in het stadje. Jankl wil wel weer weg en besluit met twee journalisten in een helikoper Kreskol te verlaten. Hij raakt bevriend met één van de journalisten en trekt bij hem in. Deze man neemt hem mee naar een bordeel... waar hij Pesje tegenkomt. 

Pesje en Jankl zien elkaar wel zitten, maar daar is de hoerenmadam het niet mee eens. Pesje wordt naar een andere stad overgebracht en Jankl gaat op zoek. Vele hoofdstukken later (die allemaal heel vermakelijk zijn om te lezen) komt hij, tegenover het huis waar hij Pesje vermoedt, ineens Jisjmoël tegen in een café. Hij vraagt zich af wat die daar doet en volgt hem. Jisjmoël steekt het bordeel in de fik en Jankl weet nog net op tijd iedereen te waarschuwen. 

Intussen stond Kreskol even op de kaart van Polen, maar door gekonkel verdwijnt het net zo hard weer de vergetelheid in.

Het boek staat vol met Jiddische woorden, het scheelt als je er een paar kent. Het is met veel humor geschreven. Een kritische blik op hoe snel de modernisering heeft plaatsgevonden. Leuk om te vergelijken met de huidige tijd (AI is eng, o ja? weet je wát pas eng is?). 

De spiegel van Merlijn - Dennis Herman

Leer een stukje geschiedenis op een leuke manier.

Je komt een spiegel tegen… en valt erdoorheen. Geen duizend stukjes, maar wel duizenden maanden terug in de tijd. Terug naar 1574, de spannende tijd rond het ontzet van Leiden.

Dennis Herman schreef er een toegankelijk boek voor de jeugd over. Heerlijk zoals moderne technologie (de iPhone) zijn werk doet in de Middeleeuwen. Dit is nog eens zoals ik vroeger geschiedenis had willen krijgen. Geen saaie opsommingen, een avontuur zoals het - in mijn ogen - had kunnen gebeuren.

Hailey, Lorna en Jake staan ineens oog in oog met de Spaanse vijand, maar ook met de kinderen uit die tijd. Als vrienden weten ze zich staande te houden en maken het Ontzet van Leiden mee. Haring en wittebrood, na het lezen van dit boek weet je waarom.

En niemand weet waarom door Motell Rijnen

Vera en Saskia, een twee-eiige tweeling, ontvangen op hun 40ste verjaardag een brief van hun vader waarin hij schrijft dat hij van ze houdt, dat ook hun moeder altijd van ze gehouden heeft - ook al stierf ze toen de meisjes 2 jaar waren. Hun vader was enkele maanden daarvoor overleden.

Het laat Vera niet los en ze gaat op zoek naar haar echte moeder. 

Een boek vol flashbacks, ook een boek dat vol staat met fouten. 

* Hannah, die sinds mijn vijfde mijn nieuwe moeder is...
* 3 jaar na het overlijden van hun moeder Myrna wordt Hannah hun nieuwe moeder...

De tweeling was dus 2 toen hun moeder overleed. Hun moeder werd bezwangerd op haar 21e verjaardag. Je mag dan aannemen dat ze 9 maanden later beviel van de tweeling, nog steeds 21 jaar oud. Hoe kan ze dan 25 zijn als ze sterft?

Dan heb ik het verder nog niet over de schoonheidsfoutjes, een redacteur had heel wat kunnen rechtzetten. Echt jammer!

Verder lees je het boek wel in één ruk uit, wat dat betreft: het pakt wel. Alles wat ik meer zou schrijven betekent dat ik de inhoud van het boek moet gaan prijsgeven. Ik raad dan aan het zelf te lezen.  

Op Hebban lees ik een voorproefje. De fouten stapelen zich op.

* Vera had een gelukkige jeugd, met tweelingzus Carla, stiefmoeder Hannah en haar vader.

Haar tweelingzus heet Saskia. Carla is een tante, de zus van Myrna.

* ze krijgt een zwangerschapssyndroom.

Nergens in het boek wordt dit vermeld, wel dat ze verschillende medicijnen gebruikt om haar depressies te lijf te gaan. 

Hierop inhakend: ze zou op eigen houtje lithium gebruikt hebben - ook 40 jaar geleden was dit alleen op recept verkrijgbaar.

Ik kende het boek 2 sterren toe, puur omdat het makkelijk leest (als je over fouten heen kunt lezen).

Darwin in de achtertuin door Menno Schilthuizen

Als er één boek is dat ik verslind, is dit het wel. Het leest heerlijk weg… maar dan wel in delen want ik word steeds afgeleid. Ik installeer apps en registreer apps die ik tot nu toe alleen zonder registratie gebruikte (ObsIdentify - aanrader!). Ik bezoek naar aanleiding van dit boek steden (Leiden en Den Bosch, laatste om de onderaardse gangen waarvan ik het bestaan al wist), maar vooral ook mijn eigen achtertuin. 

Darwin in de achtertuin is geen gewoon leesboek, althans niet voor mij. Geschiedenis, biologie, wetenschap, het is allemaal samengevat in een zeer leesbaar manuscript. Ik weet zeker dat ik het nog vaak ter hand zal nemen. Niet dat ik zelf insecten zal gaan prepareren, wel om de wijsheid die ik eruit haalde.

Met enorm veel dank aan Atlas Contact en de Club van Echte Lezers. Dit is een parel eerste klas. Ik wilde eerst enkele citaten opnemen, ik heb besloten dit niet te doen. Lees het boek gewoon zelf, je zult genieten.

Sprokkelaars door Mira Aluç

Zes maanden... zes maanden uit het leven van Jong, zijn echte naam wordt nergens vernoemd (of ik was zó door het boek gegrepen dat ik eroverheen las).

Slechts zes maanden, maar het verhaal is zó indrukwekkend, er gebeurt zóveel en tegelijkertijd zo weinig. 

Het verhaal van 10 jaar terug, net afgestudeerd en een soort sabbatical omdat je ook niet weet wat je anders moet doen. 

Van de eerste tot de laatste regel heb ik genoten van de eenvoud waarmee het verhaal verteld werd. 

Sprokkelaars zijn de mooiste mensen. Mensen die 'met al hun kracht en tekortkomingen hun bestaansrecht bijeensprokkelden'. 

Met dank aan Atlas Contact dat ik namens de Club van Echte Lezers dit boek mocht lezen.

Drie vrienden, een huis (en een klusjesman) door Astrid Harrewijn

Officieel een feelgood, ik vind het gewoon een grappig boek. Wat als Vincent van Gogh... en dan door de ogen van een - nieuwe, niet geheel geaccepteerde - conservator van het Van Goghmuseum. Het museum dat moet opknokken tegen het Rijks en het Stedelijk. Het museum dat nét niet helemaal uit de verf komt, totdat er een stukje verf van een schilderij geschraapt wordt.

Daartussendoor de heerlijke belevenissen van 2 zussen, een oude studievriend en een klusjesman met logge hond. Een moeder die niemand wil hebben en een ex die stukken minder zielig is als hij doet voorkomen. 

Hoe word je gelukkig in Amsterdam? Of kun je toch maar beter gelukkig worden in Parijs? 

Noor is gewoon de ideale dochter, alleen denken haar moeder en vriend daar anders over. De zussen weten precies hoe ze niet samen naar verjaardagen hoeven te gaan (Kiki heeft het gewoon te druk), of misschien toch wel, maar dan komen ze pas tegen middernacht aan.

Kiki (probeert de werken van Jeff Koons naar het Stedelijk te krijgen), Joost (werkt als adviseur bij het Rijksmuseum) en Noor gaan samen in een jaren 70 pand op de Herengracht wonen. De klusjesman (met hond Meneer Janssen) weet op een perfecte manier het stereotype klusjesman te zijn die dan weer hier, dan weer daar, tussendoor een klus moet opknappen.

Er is één afspraak: er wordt niet gepraat over het werk. Noor krijgt adviezen van Kiki als ze besluit haar 18-jaar-lange relatie met Ewald te verbreken. Ga léven, heb een doel en plan met structuur. Na een onenightstand is Noor ervan overtuigd dat dit toch niet bij haar past.  

De corrupte kunstwereld, of in ieder geval de stromannen, sijpelen door het boek alsof het dagelijkse kost is om vervalsingen te maken en deze dan in musea te hangen.

Kortom, een hilarisch boek dat ik snel achter elkaar uitlas, als dwarsligger.

Waanzin - Lionel Shriver

 

Lees en huiver... vooral als je erachter komt in welke tijd het boek zich afspeelt. Een knap staaltje waanzin, die gelukkig geen waarheid is, alhoewel?

Als je gewend bent om in hokjes te denken, mensen in te delen in slim/minder slim/niet zo slim... dan moet je dit boek maar eens lezen. Er bestaat niet zoiets als slimme en/of domme mensen.

De waanzin begint pas echt als je dus continu op je woorden moet letten. Als je naar een soort 'heropvoedingstraining' wordt gestuurd om te leren welke woorden je 'beter' kunt gebruiken.

Geestelijke Gelijkwaardigheid, het klinkt misschien in eerste instantie wel aanlokkelijk. Maar waar blijft de unieke mens? 

Behalve een, op vele momenten, hilarische beschrijving, maar tegelijkertijd het besef dat dit wel héél eng is, schrijft Lionel Shriver ook best serieus over de politieke misstanden. Het is maar aan wiens kant je staat (ik neig enorm naar de zelfstandigheid van Pearson).

Uiteindelijk is het een periode, een tijdperk dat ook weer afgesloten wordt. 

Je wordt meegesleurd in het boek, dusdanig dat ik er veel langer over deed om het helemaal te lezen dan ik in eerste instantie dacht. Er waren momenten dat ik echt niet even verder kon lezen. Met dank aan de Club van Echte Lezers dat ik dit toch uitgelezen heb.

HZNDHDNESR - Henning Mankell

Een geheim genootschap, zo noemt Joel zijn door hemzelf opgerichte club. Oorspronkelijk met maar één lid, Joel zelf. Als hij 's nachts wakker wordt en uit het raam kijkt ziet hij een hond. Deze hond is de aanleiding om zijn gedachten op papier te gaan zetten, het genootschap is geboren. Hij schrijft de naam van het genootschap op de kaft van een schrift Het zoeken naar de hond die naar een ster rende en onderstreept de eerste letter van ieder woord.

Joel is 11 jaar oud en woont samen met zijn vader in het hoge noorden van Zweden. Op school heeft hij geen echte vrienden. Zijn klasgenoot Otto pest hem geregeld. Joel leeft in zijn eigen wereldje, langs de rivier (die hij op z'n 10e nog als zee kon zien) ligt een rotsblok, zijn naam heeft hij erin gekrast. Het rotsblok is in 2 gespleten, het is zijn geheime plek.

Pappa Samuel vertelt verhalen uit de tijd dat hij als matroos over de zeeën voer. Bovenop de kachel staat een glazen stolp met een scheepsmodel, de Celestine. Dit schip wakkert de fantasie van Joel flink aan. Ergens was er ook een moeder, Jenny. Zij is ervandoor gegaan toen Joel nog klein was.

Het zoeken naar de hond die naar een ster rende begon op 8 maart 1956. Het wordt een logboek, dat hij zal verstoppen onder de Celestine.

Omdat hij de hond 's nachts voor het eerst gezien heeft, gaat Joel ook 's nachts naar hem op zoek. Dat is best spannend als 11-jarige. Zijn vader moet eerst slapen voordat hij de deur uit kan sluipen. Als hij bijna betrapt wordt door Simon Onweer, bijgenaamd de Oude Metselaar, schuilt hij in de schaduw. Dit moet in het logboek geschreven worden. Dan staat hij opeens in de fietsenwinkel. Die bleek niet op slot te zijn. Daar staat 'zijn' mooie rode fiets in de etalage. Hij tilt hem eruit en gaat een stukje fietsen over de bevroren straten. Dan schrikt hij van een auto en valt met fiets en al in een sneeuwhoop. De Oude Metselaar helpt hem overeind en Joel zet snel de fiets terug in de etalage. En net als hij naar buiten kijkt rent daar die hond weer.

Op een dag zit er een vreemde jongen op zijn rotsblok, Joel weet meteen dat hij hem niet mag. Hij heeft echte sneeuwschoenen aan. Toch maakt hij hem deelgenoot van zijn geheime genootschap, wat alleen 's nachts werkt. Ture von Svala haalt Joel over om dingen te doen die hij niet wil. Zo gooien ze mieren naar binnen bij Gertrude, de vrouw zonder neus. Dan wil Ture dan Joel de klimop losknipt. Joel wil niet, maar wil ook niet laf gevonden worden.

Als Joel met de tuinschaar de eerste ranken geknipt heeft, komt Gertrude naar buiten. Ze vraagt waarom hij doet wat hij doet. Ture is in geen velden of wegen te bekennen. Na afloop zegt Ture dat hij zich niet aan de afspraak heeft gehouden en dwingt hij Joel om op de overspanningsboog van de brug te klimmen.

Die boog blijkt iets te hoog, als Joel bovenop zit, durft hij niet meer naar beneden. Zijn vader komt hem helpen. Het is dan dat Joel beseft dat zijn vader hem nooit in de steek zal laten, iets waar hij wel bang voor was.

Het boek is alleen nog tweedehands te koop, misschien nog via de bieb te leen. Kruip in het hoofd van een 11-jarige en laat je meeslepen. 

Russische rozen - Martha Hall Kelly

 

Zo bijzonder dat Martha Hall Kelly achter het ware verhaal is gekomen van Eliza Ferriday, Sofia Stresjnajva en Varinka. Drie sterke vrouwen, 2 kenden elkaar al, de derde kwam toevallig op hun pad.

Eliza Ferriday, Amerikaanse en de Russische Sofia, gelieerd aan de tsarenfamilie de Romanovs zijn bevriend. Eliza reist naar Sofia in Sint Petersburg om het Winterpaleis te kunnen zien. Helaas breekt dan al snel de Eerste Wereldoorlog uit. Eliza vlucht terug naar New York en Sofia keert met haar gezin naar haar datsja. Daar huurt ze Varinka in als kindermeisje. 

Die oorlog heeft heel wat meer impact als Sofia in eerste instantie doorheeft. Toch duurde het nog 2 jaar vooraleer de 'hogere stand' van Rusland het echt moeilijk krijgt. Als Sofia het herenhuis in de stad afsluit en samen met haar familie naar het landgoed op het platteland vertrekt worden ze al snel tegengehouden door 'het gepeupel'. Door puur toeval kunnen ze toch verder reizen.

Toch ziet Sofia wel in dat zij als gezin geluk hebben in een rijk gezin geboren te zijn. Ze beseft dat het ook anders had kunnen zijn. 

Dit zijn boeken die ik graag lees, je duikt terug in de tijd en krijgt inzicht.

Venus achterna - Andrea Wulf

Beslist geen saai geschiedenisboek, ook geen astrologisch gewauwel. Andrea Wulf weet op voortreffelijke wijze de lezer te grijpen in de 18e eeuw. Voor het eerst gaan wetenschappers over de wereld samenwerken. De aanstichter, Halley, maakt het zelf niet meer mee. Dit boek laat mij verder duiken, niet alleen in de sterren. Ik wil meer weten over het hoe, hoe konden wetenschappers in die tijd deze schier onmogelijke opdracht volbrengen?

De helderste ster, zelfs bij daglicht nog waar te nemen, is Venus. In 1716 bedenkt Edmond Halley dat deze ster wel eens de oplossing kon geven om de grootte van het zonnestelsel te bepalen. Hij voorspelt dat Venus op 6 juni 1761 voor de zon verschijnt. Zij is dan enkele uren zichtbaar. Door dit vanuit verschillende gezichtspunten waar te nemen (lees: alle windhoeken van de aardbol) en te meten wanneer zij voor de zon komt en wanneer zij de zon weer verlaat, kunnen hierop berekeningen worden losgelaten.

Acht jaar later, op 3 juni 1769, zou Venus weer voor de zon langsgaan. Dit was meteen ook de laatste kans voor deze wetenschappers, daarna zou het 105 jaar duren voor het verschijnsel zich nogmaals voordeed.

Halley weet dat hij deze overgangen zelf niet meer zal meemaken. Hij wist echter wel mensen te enthousiasmeren en droeg het stokje over aan de Fransman Joseph-Nicolas Delisle als gangmaker. Als laatstgenoemde in 1760, net iets meer dan één jaar voor de eerste overgang, naar een bijeenkomst gaat van de Académie des Sciences in Parijs, weet hij de aanwezigen te overtuigen van het mondiale, wetenschappelijke belang.

Lang voor onze 'moderne' technologie wist men deze voorspellingen al (correct) te doen. Het ligt niet voor de hand om wetenschappers over de hele wereld zo gek te krijgen om mee te doen. Hoe communiceerden zij? Per koerier... Men hield elkaar toen al op de hoogte van de uitvindingen. 

De mechanische klok was weliswaar al in de 10e eeuw uitgevonden, maar hoe stabiel die was, bleek onduidelijk. Tijdens het eerste project (1761) werden veel uitslagen daarom niet als succesvol geboekstaafd. Het ging vaak om afwijkingen van enkele minuten, te veel om betrouwbaar te zijn.

Je kunt niet naar alle uithoeken van de wereld varen zonder goede kaarten. Het verbaasde mij hoe gedetailleerd men toen al wist waar welk land lag. 

Dit was de eerste uitstap uit het boek: hoe zit het met de cartografie? Ruim 2500 jaar geleden wist men al dat de aarde rond was en waren er al heel veel landen vastgelegd op kaart. Veel wetenschappers wilden wel reizen, ook om de land- en zeekaarten meer betrouwbaar te kunnen maken.

Tijdens het eerste project woedde ook de Zevenjarige oorlog, de eerste mondiale oorlog. Het is dan best gevaarlijk om je op open zee te begeven. Toch moesten de sterrenkundigen wel inschepen, de uithoeken van de wereld zijn niet allemaal over land bereikbaar. Zo kon het gebeuren dat astronomen noodgedwongen op een andere plek hun waarnemingen moesten doen, de schepen moesten uitwijken. 

Je kunt geen sterren waarnemen zonder telescoop. Tijdens het eerste project werd nog gebruik gemaakt van de zware, lange telescopen. In de tussentijd werd de achromatische telescoop uitgevonden en deze werd dan ook massaal ingekocht (op bestelling gemaakt). 

Het boek vertelt het verhaal van de wetenschappers uit alle landen. Frankrijk, Engeland, Zweden, Rusland en Amerika zetten de eerste stappen. Er namen 12 sterrenkundigen deel, met een heleboel helpers, onder andere om een observatiestation te bouwen. Het tweede project (1769) kreeg extra hulp van een Deense astronoom, in totaal zouden 18 wetenschappers zich inzetten om het project te doen slagen.

Voor het tweede project werd heel wat meer voorbereidingstijd uitgetrokken. Ruim 5 jaar van tevoren begin men al met de financiering. De Zevenjarige oorlog was voorbij. Dat betekende nog niet dat er vrij gereisd kon worden. Ook tijdens de eerste periode waren er al flink wat koloniën, deze waren deels in andere handen gekomen. Het is niet vanzelfsprekend dat een doorgang kon plaatsvinden. Zo wilden de Engelsen de Spaanse handelsroute volgen van Cadiz naar Mexico om zo in Californië te geraken. Aanvankelijk kreeg men toestemming, deze werd later teruggetrokken. 

Catharina de Grote was een groot voorstander van de wetenschap en zette alles op alles om Rusland deel te laten zijn van het project.

Nevelsluiers en wolken. Toch knap dat de geleerden, ondanks alle tegenslagen, tot overeenstemming konden komen over de afstand van de aarde tot de zon. Daar waar het allemaal om begonnen was.

Houd je van geschiedenis? Lees dan beslist dit boek. Het roept soms meer vragen op (althans bij mij). Het is zó fascinerend beschreven. Het nodigde mij uit om verder op onderzoek uit te gaan. Dankzij internet is dat voor ons niet zo moeilijk.

Heel veel dank aan uitgeverij Atlas Contact en de Club van Echte Lezers dat ik dit boek mocht lezen. 

Winnie & Nelson - portret van een huwelijk - Jonny Steinberg

 

Alle lovende recensies en kritieken ten spijt, ik kon er nauwelijks doorheen komen. Portret van een huwelijk? Maar dan wel het huwelijk van Zuid-Afrika, Nelson en Winnie komen nauwelijks als echtpaar ter sprake.

Maar ze waren dan ook als echtpaar nauwelijks samen. Dat klopt ook, evenzogoed had dit beter 'portret van een tijdperk' als ondertitel kunnen hebben. Mijn verwachting van het boek was wellicht te groot.

Het boek is niet geschreven maar beschreven. Jonny Steinberg heeft het tijdperk beschreven, wat in mijn wereld anders is dan een boek over het leven van Winnie en Nelson in dat tijdperk schrijven. Er worden enorm veel stukken uit andere bronnen aangehaald. Dingen worden aangenomen 'dat ze zo ongeveer gebeurd zouden moeten zijn'. Niet alleen dingen, ook interacties en gevoelens. Ik snap dat hij er zelf niet bij is geweest. Het viel me alleen zo tegen, ik moest echt moeite doen om door te lezen, om me niet te laten afleiden om andere dingen te gaan doen. Misschien werd het later beter... 

De Noten aan het eind bewijzen waar Steinberg zijn informatie vandaan haalde. Deze Noten beslaan ettelijke pagina's (langer dan het gemiddelde hoofdstuk). 

Winnie en Nelson, twee politieke die(na)ren die afzonderlijk, ondanks verbanning en opsluiting, veel voor elkaar gekregen hebben. Ik heb bewondering voor Nelson, zijn gedrevenheid is alleen maar groter geworden. Ik heb bewondering voor Winnie, zij wist hoe ze haar doel moest bereiken.

Ondanks de taaie (be)schrijfstijl... als je meer wilt weten over het ontstaan van het Zuid-Afrika van nu, dan raad ik aan dit boek te lezen. 

Met dank aan de Club van Echte Lezers dat ik dit boek mocht lezen.

Ochtendkoorts - Péter Gárdos

Pas als je vader al gestorven is maak je kennis met de brieven die je ouders 50 jaar terug aan elkaar schreven. Hoe het begon als een simpele correspondentie, maar uitmondde in een veelbewogen liefdesverhaal.

Miklós en Lili, overlevenden van meerdere concentratiekampen, worden, onafhankelijk van elkaar, naar Zweden verscheept om aan te sterken. Ze hebben dan nog nooit van elkaar gehoord. Mannen en vrouwen werden strikt gescheiden. 

Miklós krijgt te horen dat hij niet lang meer te leven heeft, de tyfus heeft hem te pakken. Maar sterven komt niet in het woordenboek van Miklós voor. Hij besluit om alle vrouwen uit Hongarije waarvan hij de naam kent, en die in Zweden verblijven, een brief te schrijven. 

Lili is één van die vrouwen die de brief ontvangt. Samen met Sára en Judit overleeft ze in de vrouwenbarak, ook Lili is ernstig ziek. Op aandringen van Judit schrijft ze terug, het begin van een lange briefwisseling. 

De brieven beginnen aftastend, hoe kan het ook anders als je elkaar helemaal niet kent. Gaandeweg wordt de inhoud intiemer. Lili en Miklós hebben gedeelde interesses, ze besluiten elkaar ook fysiek op te zoeken.

Ze vertellen elkaar nooit wat ze hebben meegemaakt in de kampen. Of ze zich schamen of dat er een soort beschermende factor meespeelt is niet duidelijk. 

Miklós en Lili willen trouwen. De enige manier lijkt via een christelijke priester, totdat, door het toeval van een jaloerse Judit, een rabbi hier over hoort. De rabbi gaat op bezoek bij Miklós en weet hem te overtuigen dat een echt Joods huwelijk beter is voor alle partijen. De gemeenschap zamelt geld in en de bruiloft kan plaatsvinden.

Heel bijzonder hoe alle brieven al die jaren bewaard zijn gebleven. Gelukkig besloot hun zoon Péter de brieven tot een verhaal aan elkaar te smeden.

Het is geen zwijmelverhaal, eerder een oprecht verslag van de naoorlogse jaren in Zweden. Mooi beschreven, je leeft helemaal mee.

Carrie Soto is back - Taylor Jenkins Reid

 

Ambo Anthos gaf de mogelijkheid om Carrie Soto is back vooruit te lezen. Een boek wat grotendeels draait om tennis. En ik weet niets van tennis... toch schreef ik me in.

Tennis is eigenlijk maar bijzaak. Ondertussen heb ik echt wel wat termen bijgeleerd (de mooiste vind ik 'love is niks') maar het boek draait in feite echt om de relaties tussen mensen.

Carrie kijkt met haar vader naar de US Open in 1994. Ze is gestopt als professioneel tennisspeelster. Haar vader, Javier Soto, is een heerlijke ijdeltuit die het vooral belangrijk vindt dat hij goed op de foto staat. Wanneer Nicki Chan de titel binnenhaalt heeft Carrie net besloten haar titel te gaan verdedigen, dit kan ze niet over haar kant laten gaan. Zij was degene met de meeste grand slams op haar naam, Nicki heeft haar zojuist geëvenaard.

Maar Javier Soto is meer dan alleen ijdeltuit, hij is ook de beste coach ter wereld. En hij gaat Carrie coachen naar de overwinning.

Het levensverhaal van Carrie leest als een trein, eh... tennisrally. Carrie's moeder overlijdt als ze nog jong is en ze wordt verder alleen opgevoed door haar vader. Dat schoolwerk eigenlijk maar bijzaak is en tennis de hoofdzaak is meteen zonneklaar. 

'Ooit zul je een van de beste speelsters ter wereld zijn, cariño. Dat is net zo waar als je bruine haar. Je hoeft het ze niet te bewijzen. Je hoeft het alleen maar te zijn.'

Het hele boek is doorspekt met dit soort uitspraken. Nooit zal hij zijn dochter afvallen, hij prijst haar ook niet de hemel in. Hij vertelt gewoon zijn waarheid. Zijn dochter zal de beste van de wereld worden. En daar keihard haar best voor moeten doen.

Je wordt niet als winnaar geboren, je moet er wel wat voor doen. En dat betekent dus knetterhard trainen, van 's morgens vroeg tot laat, iedere dag weer. 

Carrie weet al snel vele toernooien te winnen, grand slams op haar naam te zetten en als onoverwinnelijk te boek te staan. Haar speltechniek is behalve meedogenloos ook gracieus. Het is een genot om haar te zien spelen. Maar het is ook een crime voor haar knieën en in 1989 trekt ze zich terug uit de US Open, 31 jaar oud.

Het is oktober 1994 als Carrie haar trainingsschema weer oppakt en zo mogelijk nog fanatieker traint voor de Australian Open in januari. Ze heeft besloten Nicki Chan te verslaan. Daar heeft ze zichzelf 4 toernooien in één jaar de kans voor gegeven. Ze zal ook de oudste speelster zijn die een grand slam op haar naam schrijft.

---

Voor iemand die geen tennisliefhebber is... het boek heb ik in 2 dagen uitgelezen. Het pakt aan alle kanten. Je hoeft niets te weten van tennis. Ongemerkt doe je natuurlijk wel wát kennis op, hetzelfde gold ook de Spaanse woorden die ik nog niet kende. Maar wat vele malen mooier was is de ontroerende verhaallijn van het boek. Die pakt. Je kunt niet continu lezen, soms moest ik mezelf even herpakken. Maar het boek trekt. Het is een verhaal dat je niet zomaar loslaat.

Dank je wel Ambo Anthos dat ik werd uitgekozen om het boek als een van de eersten te mogen lezen. Ik heb genoten van de eerste tot de laatste letter.

De bakkersdochter - Sarah McCoy

 

Tussen 1945, Garmisch, Duitsland en 2007, El Paso, Texas zit weliswaar ruim 60 jaar maar in gevoel is het echt één boek waar alles aan elkaar hangt. Sarah McCoy weet perfect de juiste sfeer op te roepen.

Elsie is het grootste deel van de oorlog goed doorgekomen, ze is verloofd met een hooggeplaatste nazi. En dan ontmoet ze ineens Tobias, 7 jaar oud. Waarom zou hij moeten sterven? Een onschuldig kind dat toevallig Joods is. Ze verstopt hem op haar kamer.

Wie is toch Frau Rattelmüller die op de onmogelijkste tijden veel brood komt halen in de bakkerij? Wanneer Elsie haar beter leert kennen krijgt ze enorm veel respect voor de vrouw, ze leert haar vertrouwen. Dat komt goed uit als de nazi's de bakkerij komen bezoeken. Haar verloofde is dan al in geen velden of wegen meer te bekennen. 

Na de oorlog leert Elsie dokter Meriwether kennen. Met hem vertrekt ze naar El Paso en bouwt een nieuw leven op. Als bakkersdochter weet ze precies hoe ze een bakkerswinkel draaiende kan houden.

Reba interviewt Elsie voor de plaatselijke krant. De antwoorden zijn nou niet wat ze gehoopt had: hoe vierden de Duitsers kerstmis in de oorlog. Elsie laat nauwelijks iets los. Toch worden Reba, Elsie en haar dochter Jane goede vrienden.

Door deze vriendschap leren we veel over de tijd aan het einde van de oorlog en net na de oorlog. Over het Lebensbornprogramma waar Elsie's zus Hazel aan meedeed. Over echte vriendschappen, geheimen die uiteindelijk toch verteld worden.

Een waanzinnig goed boek. Absolute aanrader.

Soms sneeuwt het in april - Janneke Siebelink

Ik las een artikel van Janneke zelf op LinkedIn... en ik wilde meer weten. Dat zij founder is van lees.bol - waar ik toch best veel inspiratie voor het al dan niet aanschaffen van mijn e-books vandaan haal - vond ik sowieso leuk. 

Tijdens mijn Texelse periode hoorde ik uiteraard over de Georgiërs die daar verbleven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook over hoe de Duitsers er hadden huisgehouden. En welke families onderdak boden, met gevaar voor eigen leven. Ik had het geluk dat mijn buurman een enorm goede verteller was. 

De hongerwinter in Amsterdam-Zuid. Helena werkt op feestjes van de Duitsers maar houdt vooral haar oren goed geopend. Het is voor haar belangrijk dat het verzet hoort wat er verteld wordt. Maar dan komt de tijd dat ze weg moet omdat het echt te gevaarlijk wordt. Ze wordt op transport naar Texel gezet.

Daar aangekomen helpt ze mee op de boerderij. Ogenschijnlijk veilig en vredig. Helena is jong, nieuwsgierig. Ze gaat op de fiets naar Den Burg. Wel voorzichtig, want de Duitsers mogen haar niet vinden, zeker haar verblijfplaats niet. Dan ontmoet ze Friedrich.

Hoe kan een Duitser zo vriendelijk zijn? Zij maakt het mee, de andere kant. Er bestaat ook een andere kant. De liefde bloeit op. Maar dan komt het einde van de oorlog in zicht en moeten ze vluchten. Helena is zwanger. Haar ouders zullen vast begrijpen dat Friedrich anders is. Dat hun kind uit liefde geboren wordt.

Katharina worstelt met haar verleden. Hoeveel invloed heeft haar groetmoeder op haar leven? Ze is in verwachting maar gelooft nooit dat zij in staat zal zijn om een kind op te voeden. Ze trekt zich al tijden terug van Peter, de vader van haar kind. Bindingsangst. Maar waar komt die vandaan?

Soms sneeuwt het in april - wat een prachtige roman, gebaseerd op de waarheid.